سواد اعظم
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: رسول سعیدی زاده - سه‌شنبه ٩ خرداد ۱۳٩٦

درآمد: در جدیدترین شماره نشریه وقف، میراث جاویدان (شماره 95- 96، پاییز و زمستان 1395ش.) مقاله تحقیقی تحت عنوان «امامزاده سید بهاءالدین محمد موسوی و احفادش» از آقای عبدالرضا نکته سنج به چاپ رسیده است که مفاد آن با اسناد و مدارک موجود از چندین قرن پیش، همخوانی ندارد.

در اینجا ضمن معرفی خاندان های سادات موسوی روستای شیخ شبان شهرکرد، به سلسله نسب امامزاده سید بهاءالدین محمد اشاره می شود که بر طبق اسناد بر جای مانده از نسل ابراهیم المرتضی بن موسی کاظم (ع) است نه اسحاق الامین بن موسی کاظم (ع). به هر حال؛ به تمام پژوهشگران انساب سادات توصیه اکید می شود که قبل از جستجو در کتب انساب سادات، به اسناد برجای مانده در منطقه توجه نمایند تا اینکه بنای پژوهش خویش را بر روی خشت کج نگذارند.

حاصل بازخوانی، بررسی و تحقیق 70 سند (شجره نامه، مبایعه نامه، مصالحه نامه، مناکحه نامه و ....) که همگی درباره سادات اصیل روستای شیخ شبان (شیخ چوپان) است به شرح زیر می باشد:

خاندان های سادات موسوی شیخ شبان، بارده، سامان و .... شهرکرد استان چهار محال و بختیاری (بر طبق تذکره ها و اسناد موجود) از نسل علی بن حسین بن احمد دینوری از نوادگان ابراهیم المرتضی بن امام موسی کاظم(علیه السلام) هستند.

خاندان های سادات موسوی شیخ شبان، بیش از 12 خاندان بوده و در شهرهای: شهرکرد، چادگان، نجف آباد، اصفهان، قم و ... پراکنده می باشند. خانواده ها و خاندان های سادات موسوی شیخ شبان فاقد شجره نامه کامل بوده و اتصال جد اعلای آنان به امامزاده سید بهاءالدین محمد بدون مدرک و سند است.

خاندان های سادات موسوی شیخ شبان شهرکرد، استان چهار محال و بختیاری، از نسل سید بهاءالدین محمد (زنده در نیمه اول قرن ششم هجری قمری) از نوادگان ابراهیم المرتضی بن امام موسی کاظم(علیه السلام) عبارتند از: 

ردیف

خاندان

 ذریه

محل پراکندگی

1

آقایی (آقا جانی)

میر محمد طاهربک ملقب به آقا جان (زنده 1200ق.) ابن میر نصر الله 

چادگان اصفهان

2

احمدی

سید ابوالحسن بن میر جعفر (زنده حدود 1180ق)

 

3

احمدی

سید جعفر (متوفی 1232ق) بن میر نجیب

روستاهای شیخ شبان و سودجان

4

احمدی

خداوردی بن میر حسین علی (زنده 1230ق.)

 

5

احمدی

میر محمد بن میر احمد (زنده 1150ق.)

 

6

سلیمی

سید جعفر بن سید سلیم بن سید جعفر (متوفی 1232ق.)بن میر نجیب

شهرکرد

7

سمیعی

سید سمیع (متوفی 1310ق.) بن محمد حسین

 

8

فتاحی

میر فتاح (زنده حدود 1200ق.) بن سید بهاءالدین 

چادگان اصفهان

9

کاظمی

سید شعبان بن سید محمد (زنده حدود 1150ق.)

روستای شیخ شبان، اصفهان

10

کاظمی

سید علی مراد (زنده حدود 1200ق.)

روستای شیخ شبان، نجف آباد اصفهان

11

معین الدینی

میر عبدالله بن سید شاه بنده (زنده حدود 1200ق)

چادگان اصفهان

12

میر عباس علی (هاشمی)

میر عباس علی (زنده 1200ق.)

روستای شیخ شبان، قم

 

نویسنده: رسول سعیدی زاده - پنجشنبه ۱٩ اسفند ۱۳٩٥

مقاله تحقیقی «کتاب شناسی محکم و متشابه» که پیش تر در فصلنامه علمی و پژوهشی حوزه علمیه مشهد به نام «پژوهش های قرآنی» (شماره 21- 22، بهار و تابستان 1379ش.) به چاپ رسید و با استقبال فراوان پژوهشگران علوم قرآنی رو به رو گردید؛ پس از گذشت شانزده سال به وسیله سه نفر از اساتید و دانشجویان دوره دکتری به اسامی: سیدمجید نبوی، علی غضنفری و رضا مرادی سحر، تکمیل گردید و دوباره با نام «تکمله ای بر کتاب شناسی محکم و متشابه» در فصلنامه علمی اطلاع رسانی حوزه علمیه قم به نام «علوم و معارف قرآن و حدیث» (سال دوم، شماره ششم، بهار 1395ش.) در 32 صفحه، منتشر شد.

ضمن آرزوی توفیق برای پژوهشگران مذکور که رعایت اخلاق پژوهشی را نموده اند،چکیده تحقیق جدید در اینجا آورده می شود:

این نوشتار، تکمله ای بر مقالۀ «کتاب شناسی محکم و متشابه» نوشته رسول سعیدی زاده است که در شمارۀ بهار و تابستان 1379 در مجله پژوهش های قرآنی چاپ شده و شامل معرفی کتاب های چاپی و خطی موجود و همچنین کتاب های خطی نایاب است. به دلیل گذر زمان و در پی آن، نوشته شدن کتاب های جدید و پایان نامه ها و مقاله ها، نویسندگان این مقاله بر آن شدند که به معرفی منابع جدید بپردازند. گفتنی است نوشتار پیش رو تنها به معرفی منابع چاپی موجود می پردازد که افزون بر کتاب های معرفی شده توسط آقای سعیدی زاده، 186 کتاب - که یا به طور کامل یا بخشی از آنها مربوط به بحث محکم و متشابه است- معرفی می شود. همچنین 39 پایان نامه و 109 مقاله نیز پس از کتاب ها معرفی خواهند شد. این منابع شامل منابع چاپی موجود تا نیمه سال 1395 است. همچنین زبان غالب منابع فارسی است؛ اما برخی از منابع عربی نیز معرفی می شوند. هدف از نگارش این مقاله، آشنایی محققان با منابع محکم و متشابه، پرهیز از انجام تحقیق های تکراری و غنی تر شدن نگارش های آینده است. 

نویسنده: رسول سعیدی زاده - یکشنبه ۸ اسفند ۱۳٩٥

شمارۀ 70 – 71 گزارش میراث (دوماهنامۀ تخصصی اطلاع رسانی در حوزۀ نقد و تصحیح متون، نسخه شناسی و ایران شناسی) دورۀ دوم، سال نهم، شمارۀ سوم و چهارم، مرداد – آبان 1394ش. به صاحب امتیازی مرکز پژوهشی میراث مکتوب منتشر شد.

 

 

مقالاتی مانند موقوفات  عالیجاه  صفی‌ قلی خان بیگلربیگی  کرمان   در  همدان؛ مفهوم تعبیر لقب؛ سندی دیگر دربارۀ تاریخ ولادت، مهاجرت و فوت بنداری؛ اشعار غیاث الدین کججانی در جامع الالحان؛ شرح حال عبدالقادر بسطامی و معرفی جُنگ ادبی او؛ حدائق‌الابرار و حقائق‌الاخیار (معرفی دستنویس‌های یک کتاب گرانسنگ اخلاقی)، تحقیق رسول سعیدی زاده؛ از جمله عناوین این شماره از دوماهنامۀ گزارش میراث است.

در چکیده تحقیقی مقاله آقای سعیدی زاده آمده است: کتاب حدائق الابرار و حقائق الاخیار از جمله تالیفات سیدمحمد عیناثی عاملی (زنده 1088ق./ 1056ش.) در موضوع اخلاق و تربیت اسلامی است. این اثر جزو میراث کهن شیعی در موضوع اخلاق اسلامی است. در پژوهش حاضر کتابشناسی توصیفی و تحلیلی این اثر همراه با معرفی نسخه های موجود آن در سطح کتابخانه های ایران و تحلیل کلی از روش مولف، ارائه خواهد شد.

نویسنده: رسول سعیدی زاده - دوشنبه ٢٥ بهمن ۱۳٩٥

در جنوب لبنان همانند اکثر نقاط ایران با فراوانی زیارتگاه های به نام مشهد روبرو هستیم. کرامات فراوانی از صاحبان مزارات منطقه دیده شد و مردم اعتقاد راسخی به آنان داشته و برای حل مشکلات خود به صاحبان بقاع متوسل می‌شوند و در مناسبت‌های مختلف به زیارت مشاهد می‌روند، و به مصداق روایت امام جعفر صادق(ع):

من لم یقدر علی صلتنا، فلیصل صالحی موالینا، و من لم یقدر علی زیارتنا، فلیزر صالحی مولینا، و کتب الله له ثواب زیارتنا. (ثواب الاعمال، ص 96)

در اینجا فهرست مشاهد و مزارات جبل عامل را بر حسب حروف الفبا از کتاب خطط جبل عامل ذکر می‌کنیم. اما تذکر این نکته لازم است که قبه‌های که بر روی مزارات جبل عامل وجود دارد، دالّ بر این است که صاحب مزار (اغلب) یا عالم است و یا حاکم. (خطط جبل عامل، ج1، ص 226)

ابو رکاب؛ واقع در روستای رکب نزدیک عرمتا، که دارای قبه نیز می‌باشد.

ابو روح؛ از صحابی پیغمبر، مزارش در صیدا قرار دارد.

ادریس؛ مزارش در غازیه است. 

 

بنات یعقوب؛ در شقراء است. مشهد دختران یعقوب دارای محراب و بنای خراب می‌باشد.

تمیم؛ در الدویر روستایی از توابع شقیف است.

جلیل پیغمبر؛ در الشرقیه روستایی در ناحیه شقیف، این مزار دارای قبه است.

جمال حسن؛ در حداثا می‌باشد و بر روی آن قبه‌ای قرار دارد.

حزقیل؛ نزدیک روستای دبین در مرجعیون، طائفه دروزی بدان اعتقاد داشته و آن را زیارت می‌کنند.

حیرام؛ پادشاه صور، قبرش در حنویه در تابوتی است.

خضر؛ در ساحل صیدا و در کنار دریا، مقابل صرفند قرار دارد.

روبیل؛ در روستای مزرعه النبی نزدیک روستای طیر بیخا، از آبادی‌های شعب، قبری دارای قبه است.

ساری؛ در ساری مکانی واقع در ساحل صیدا نزدیک عذلون، مزار دارای قبه بوده و عامه مردم بدان اعتقاد دارند.

سُجُد؛ از فرزندان یعقوب پیغمبر؛ در روستایی به همین نام واقع در جبل ریحان در قسمت شمال شرقی نباطیه، یهودیان در فصل بهار از دور و نزدیک این مزار را زیارت می‌کنند.

شحور؛ در شحور روستایی در ساحل صور، قبر یکی از علمای گذشته وجود دارد. بر روی مزار قبه‌ای نیز است.

شمع؛ شمعون صفا از اصحاب عیسی، در شمع شهری در ناحیه شعب نزدیک صور، قبر شمعون صفا است. مزار دارای قبه بوده و مردم بدان اعتقاد دارند.

شیخ ابراهیم؛ در مَیس است. عامه مردم اعتقاد زیادی به صاحب مزار دارند.

شیخ زین؛ از اولیا می‌باشد. در روستای ام الزینات مدفون است.

شیخ زین الدین؛ حسن بن زین الدین جبعی عاملی (متوفی 1011ق.) صاحب کتاب معالم الاصول، قبرش در جبع است.

شیخ فارس؛ فرزند شیخ حیدر و جد خاندان آل فضل، در روستای بابلیه مدفون است.

شیث پیغمبر؛ در برعشیت (برعشید) واقع است.

صافی؛ در جبل صافی نزدیک جُبَع مشهدی به همین نام است .این مشهد دارای قبه است.

صائغ؛ سیدعلی صائغ حسینی (متوفی 11 رجب 980ق.)؛ مدفون در روستای صدیق نزدیک تبنین است.

صالیم؛ در روستای عرب صالین واقع در منطقه تفاح قرار دارد.

صیاح؛ در جویا است. مزار موقوفات داشته و مردم صاحب آن را دارای کرامت و مقدس می‌دانند.

ظهیری؛ شیخ حسین ظهیری از علمای جبل عامل، قبرش در جُبَع قرار دارد.

عازر؛ نزدیک عازر از توابع جزین است.

عباس محمد (شیخ)؛ حاکم صور از خاندان آل علی الصغیر، متوفی بعد 1189ق.، که بر حسب وصیت خودش در کنار قبر معشوق در روستایی به همین نام واقع در نزدیک دروازه صور دفن شد. مزار دارای قبه و بارگاه است.

علی الطاهر (الطهره)؛ در آبادی به همین نام، نزدیک شقیف که دارای قبه و نیز اوقاف است. موقوفات آن در دست سادات آل نورالدین، مقیم نباطیه می‌باشد.

علی نباطی؛ شیخ زین الدین ابی محمد علی بن یونس نباطی بیاضی (791 ـ 877ق.) صاحب کتاب الصراط المستقیم؛ در نباطیه تحتا مدفون است.

عویذی؛ شیخ بهاءالدین محمد بن حسن عودی عاملی، شاگرد شهید ثانی (مقتول در 966ق.)، در روستای کفرکلا بر بالای کوهی بلند قرار دارد.

غسانی؛ علی بن حسین بن محمد بن احمد بن جمیع غسانی، برادر ابی الحسن (مقتول بعد 450ق.) در وادی جرمق است.

فارس البطاح؛ در دویر از توابع شقیف قرار دارد.

قاسم؛ در القاسمیه روستایی نزدیک ساحل صور، مزار دارای قبه بوده و مورد استقبال مردم است. عموم مردم به آن نبی قاسم می‌گویند. ظاهرآ صاحب قبر یکی از اجداد خاندان آل علی الصغیر می‌باشد.

کفعمی؛ شیخ ابراهیم کفعمی (840 ـ 905ق.) صاحب کتاب بلدالامین و المصباح؛ در روستای کفر عیما واقع در شقیف، نزدیک جبشیت جباع مدفون است. این مزار مورد زیارت و تبرک مردم منطقه است.

مار الیاس؛ نزدیک صیدا و بالای روستای حاره می‌باشد.

محمدباقر؛ از علمای جبل عامل (متوفی نیمه قرن نهم هجری؟)، مدفون در روستای عین قانا، واقع در ناحیه تفاح از ساحل صیدا؛ این مزار دارای قبه و بارگاه است.

محمد عاملی؛ سیدمحمد بن علی جبعی عاملی (متوفی 1009ق.) صاحب کتاب المدارک، قبرش در جبع قرار دارد.

محمد نوف؛ در بازویه آبادی در ساحل صور است.

محیبیب؛ منسوب به بنیامین فرزند یعقوب پیغمبر، در روستای محیبیب نزدیک مَیس قبری دارای قبه است که عامه مردم می‌گویند قبر بنیامین می‌باشد.

مری؛ در مشغری واقع در ناحیه بقاع غربی است.

مشرف؛ شیخ مشرف از امرای آل علی الصغیر، (متوفی 1141ق.) در روستایی به همین نام واقع در ساحل صور شمالی قرار دارد.

معشوق؛ در روستایی به همین نام در نزدیک دروازه صور است. بر حسب گفته ناصرخسرو قبادیانی در گذشته دور فرش‌ها و قندیل‌های طلا و نقره داشت.

منذر؛ در مَیس قرار دارد. بنا دارای چهار دیواری بوده و مردم می‌گویند صاحب مشهد نبی منذر است.

منذر؛ در مرکبا از توابع مرجعیون است، مزار دارای بارگاه و اوقاف می‌باشد.

ناصر بو نصیر؛ در الخیام قرار دارد. این مزار دارای موقوفات چندی است.

ناصر بویه؛ شیخ ناصر بن ابراهیم بویه از نسل خاندان بویه ایرانی معروف به امام محقق، وی از بزرگان علمای امامیه بود که در ایام جوانی به جبل عامل مهاجرت کرد و در عیناثا مقیم شد. سرانجام شیخ ناصر در سال 853ق. به مرض طاعون مرد.

نوح؛ در کرک نوح روستایی در کوهپایه‌های رشته کوه های جنوبی لبنان، مشهدی بر بالای تپه قرار دارد. این مشهد اوقاف داشته و تولیت آن با سادادت آل مرتضی که متولی مشهد سیده زینب در دمشق نیز هستند، می‌باشد.

نورالدین؛ سید نورالدین بن اسماعیل بن علی کفر حونی (متوفی 25 ذیحجه 1025ق) در کفر حونا مدفون است.

نون؛ در مشغری واقع در بقاع غربی است، این مزار دارای قبه بوده و موقوفاتی دارد.

هارون؛ برادر موسی پیغمبر، در خرطوم، روستایی در نزدیک ساحل صیدا واقع است. یهودیان آن را زیارت می‌کنند.

یحیی پغمبر؛ در حنویه واقع است. مزار دارای قبه نیز می‌باشد.

یوشع؛ یوشع بن نون، وصی موسی پیغمبر؛ در یوشع واقع و دارای بارگاه با شکوه است. در مناسب‌های مختلف به ویژه در نیمه شعبان زایران زیادی به آنجا می‌روند.

 منبع: الامین، محسن، خطط جبل عامل، تحقیق: حسن الامین، الانصاف، بیروت، الطبعه الاولی، 1380ق.

نویسنده: رسول سعیدی زاده - شنبه ۱٦ بهمن ۱۳٩٥

سلطان سیدعلی غازی[1] مدفون در روستای جیش آباد دهستان گیلوان از توابع بخش مرکزی شهرستان طارم زنجان، از عرفای سادات موسوی و از نسل محمد المجدور از نوادگان حمزه بن امام موسی کاظم (ع) است.

روستای جیش آباد که در دو قرن پیش گرم آب رود نامیده می شد، در منطقه پشته کوه (پشت کوه) قرار داشته و امروزه حد فاصل مرز استان های گیلان و زنجان می باشد. راه رسیدن به این روستا از طریق جاده خاکی و از روستای جودکی به طول 25 کیلومتر است. فاصله روستای جیش آباد تا روستای لاکه شهرستان رودبار نیز حدود 25 کیلومتر می باشد.

سلطان سیدعلی غازی (زنده حدود 900 ق.) یکی از شاخص ترین سادات صحیح نسب است که نسب وی به 15 واسطه به امام موسی کاظم (ع) می رسد. اجداد سیدعلی غازی از نقبای طوس و مشهد بوده اند. بنابر اسناد موجود وی در نیمه دوم قرن نهم هجری قمری به منطقه پشته کوه مهاجرت و در روستای گرم آب رود (جیش آباد فعلی) ساکن گردید.

شجره نامه سلطان سیدعلی غازی به شرح زیر است:

سیدعلی غازی بن محمد بن علی بن محمد بن محمد بن علی (نقیب مشهد) بن محمد (نقیب مشهد) بن جمال الدین ابوابراهیم موسی (نقیب مشهد) بن جعفر بن اسماعیل بن احمد بن محمد المجدور بن احمد الاسود بن محمد الاعرابی بن قاسم بن حمزه بن امام موسی کاظم (ع).

سلطان سیدعلی غازی سه فرزند پسر به نام های: سید میر هاشم جد مشترک سادات موسوی شهرستان رودبار، و سید حاتم جد مشترک سادات موسوی شهرستان های فومن و شفت استان گیلان؛ و سرانجام سید محمد جد مشترک سادات موسوی شهرستان های طارم و ابهر استان زنجان است.

خاندان های دانشور سادات موسوی شهرستان رشت مانند: خاندان آیت الله سیدمجتبی رودباری (متولد 1352ق.) و خاندان دانشور آیت الله سیدمهدی رودباری (متوفی 1368ق.)؛ و همچنین خاندان دانشور سادات شفت و اصفهان یعنی آیت الله میر محمدباقر چرزه ای (متوفی 1260ق.) معروف به حجت الاسلام شفتی و بیدآبادی و نیز خاندان سید رضی مقیمی فومنی (متوفی 1340ق.)؛ همگی از نوادگان سلطان سیدعلی غازی هستند.



[1] . واژه غازی به معنی پیکار کننده با دشمن دین است. در اسناد به جای مانده از 200 سال پیش سیدعلی غازی را به جهاد کننده با نفس توصیف کرده اند.

نویسنده: رسول سعیدی زاده - سه‌شنبه ٤ آبان ۱۳٩٥

 

 

    جلد اول کتاب دفتر ایام (تاریخچه رشت در سال های 1340- 1370ش.) تالیف رسول سعیدی ­زاده به زودی منتشر خواهد شد. مولف در این اثر، زادگاهش یعنی شهر رشت، را در بازه زمانی 1340- 1370ش. به شکل جدید به تصویر کشید و ضمن توصیف این شهر، خاطرات خود را در هر قسمت بیان کرده است. وی در نوشتن مطالب این کتاب سعی کرد نظم منطقی و ارتباط قضایا با یگدیگر را رعایت کند تا برای پژوهشگران تاریخ معاصر مفید باشد.

    موضوعات بسیاری در این کتاب مطرح گردید. آب و هوا، ویژگی­ های رشتیان، عقاید مذهبی، بقاع متبرکه، مساجد، بازار ها، خیابان ­ها، محلات، حمل و نقل، مهاجرت و مهاجران، منازل، باغ ­ها، رودخانه­ ها و پل­ ها، بیمارستان ­ها، گرمابه ­ها، مراکز انتظامی، مراکز آموزش عالی، مطبوعات، کتابفروشی­ ها، مدارس علوم دینی، روحانیت، مشاهیر علمی و سیاسی، اقلیت­ های دینی و مذهبی و ... از جمله مباحث طرح شده در این کتاب است.

   مولف امیدوار است این اثر به زودی وارد عرصه نشر شود.   

نویسنده: رسول سعیدی زاده - پنجشنبه ۱ مهر ۱۳٩٥

 

نشسته از راست به چپ:

   جواد فتحائی، محمد جواد هوشیار حاجیان یزدی، رسول سعیدی زاده، غلامرضا جلالی و محمد حسن پاکدامن

 ایستاده از راست به چپ:

    علی جلالی، سید حسن حسینی، شکرالله اختری، اسماعیل رضائی برجکی، ابوالفضل زارعی، سید حسن مصلحی و حسن ولی داد

    مشهد- بنیاد پژوهش های اسلامی- 1394ش.

نویسنده: رسول سعیدی زاده - چهارشنبه ۱٧ شهریور ۱۳٩٥

 

 در مقدمه این کتابشناسی آورده شد:

     سیدمحمد بن محمد بن حسن بن قاسم حسینى عاملى عیناثى جزینى (زنده 1088ق.)، معروف به ابن قاسم، محدّث جلیل القدر و عالم فاضل و ادیب شاعر، همان گونه که شیخ حر عاملی (1033- 1104ق.) گفته است مادر مادرش دختر شیخ زین‌الدین بن علی بن احمد عاملی جبعی، معروف به شهید ثانی، از بزرگان فقهای شیعه، و از فضلای قرن یازدهم هجری می باشد. سید محمدباقر خوانساری (۱۲۲۶-۱۳۱۳ق.) در وصف او مبالغه کرده است و می گوید:

    سید واعظ و حافظ قوی در حدیث، محمد بن محمد بن حسن بن قاسم حسینی عاملی عیناثی جزینی، صاحب کتاب معروف الاثنی عشریه فی المواعظ العددیه است. از محتوای کتابش بر می آید که وی فردی دارای مهارت کامل در علوم معقول و منقول، و پژوهشگری دارای دانش گسترده و فردی با ایمان شایسته، و عابدی زاهد و فقیهی عارف و فیلسوف الهی و شاعری بلند نظر و سرانجام ادیبی ماهر بود.

    از سیدمحمد حسینی عیناثی پنج تالیف شناخته شده وجود دارد که اغلب در موضوع اخلاق و تربیت اسلامی هستند. بعضی از آنها مثل الاثنی عشریه و آداب النفس تصحیح و چاپ شده و بعضی دیگر همانند حدائق الابرار، فوائد العلماء و المنظوم الفصیح به چاپ نرسیده است و تنها در کنج کتابخانه ها یافت می شود. آثار سیدمحمد عیناثی عبارتند از: فوائد العلماء و فرائد الحکماء؛ المنظوم الفصیح و المنثور الصحیح (الصریح)؛ الاثنی عشریه فی المواعظ العددیه؛ ادب النفس (یا آداب النفس)؛ و حدائق الابرار و حقائق الاخیار.

    تالیف کتاب حدائق الابرار و حقایق الاخیار در اوائل سال 1080ق. به وسیله عیناثی و به درخواست میرزا محمدکاظم فرزند میرزا علی اصفهانی به اتمام رسید. نسخه اصلی که به خط مولف بوده، تا قرن دوازده هجری قمری وجود داشته است، اما در حال حاضر اثری از آن یافت نمی شود و در صورت وجود ما بدان آگاهی نداریم. 

صفحه پایانی از نسخه موجود در کتابخانه آیت الله العظمی بروجردی قم

نویسنده: رسول سعیدی زاده - چهارشنبه ۱٠ شهریور ۱۳٩٥

     مقاله کتابشناسی توصیفی آثار و تألیفاتآیت‌الله شیخ علی اکبر نهاوندی (به مناسبت شصت و چهارمین سالگرد فوت وی) در دو ماهنامه آینه پژوهش، شماره خرداد و تیر 1395ش. (سال 27، شماره 158)؛ ویژه نقد کتاب، کتاب شناسی و اطلاع رسانی در حوزه فرهنگ اسلامی، به چاپ رسید.

در مقدمه این مقاله آمده است:

     آیت الله شیخ علی اکبر نهاوندی معروف به مجتهد، فرزند محمدحسین، در سال 1238ش. در شهرستان نهاوند به دنیا آمد. علوم عقلی و نقلی را در مشهد و تهران نزد اساتیدی چون میرزا حبیب الله رشتی و محمدحسن آشتیانی، میرزا محمدحسن شیرازی، شیخ محمدتقی بجنوردی و حیدرخان نهاوندی فرا گرفت. وی از موجهین مشهد و صاحب تألیفات فراوان بود. فوت آیت الله نهاوندی در 19 ربیع الثانی سال 1329ش. در 91 سالگی رخ داد و پیکرش را در دار السعاده حرم مطهر رضوی به خاک سپردند.

     کتابشناسی آثار علی اکبر نهاوندی را می‌توان در پنج موضوع: الف ـ قرآن و حدیث؛ ب ـ عقاید؛ ج ـ فقه و اصول فقه؛ خ ـ تراجم و رجال؛ ذ ـ خطابه و وعظ؛ قرار داد. بیشتر آثار نهاوندی جنگ‌ها و مجموعه‌هایی است که می‌توانند مورد استفاده مبلغان قرار گیرند. اغلب تألیفات وی به صورت چاپ سنگی و سربی و تعدادی نیز به صورت خطی در کتابخانه‌های معتبر ایران پراکنده است. بعضی از آثار نهاوندی مورد استقبال قرار گرفته و چندین بار تجدید چاپ گردید. اینک در شصت و چهارمین سالگرد درگذشت وی کتابشناسی او ارائه می‌شود.

    از میان کتابشناسی‌های مختلف، در اینجا به دو نوع اجمالی و توصیفی اشاره شد تا بیشترین فایده را نصیب محققان بکند. پس این نوشتار حاوی 38 اثر بر حسب ترتیب الفباء است و در آخر نیز چند دست نوشت آن مرحوم  آورده شد. و سرانجام در پایان این گفتار عکسی از آن مرحوم همراه با فرزندش شیخ محمد نهاوندی و تصویری از دست خط وی ضمیمه گردید.

    لازم به توضیح است که تکیه عمده در این نوشتار بر منابع غنی موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی بوده است. به عبارت دیگر؛ در آثار منتشره شده علی اکبر نهاوندی، نویسنده این پژوهش، خود آنها را مشاهده و سپس توصیف نمود؛ و در توصیف کتاب های خطی از سیستم کتابشناسی سیمرغ کتابخانه مرکزی آستان قدس کمک گرفته شد. در باقی کتاب های خطی آن مرحوم نیز مرجع استنادی هر یک ارائه گردید. 

نویسنده: رسول سعیدی زاده - دوشنبه ۱٤ تیر ۱۳٩٥

       استاد محمدکاظم عالم زاده شوشتری معروف به بزرگ عالم زاده، فرزند آیه الله حاج شیخ عبدالحسین عالم زاده شوشتری و نوه شیخ الفقهاء آیه الله شیخ محمدباقر شریعت احمدی، پژوهشگر آستان قدس رضوی بود. وی در تیر ماه ۱۳۱۶ش. در شهرستان شوشتر در خانواده ای روحانی متولد شد، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاهش و سپس شهر مسجد سلیمان به پایان رساند. او هم زمان با تحصیل در دبیرستان، مقدمات و ادبیات عرب و قسمتی از فقه و اصول فقه را محضر والد خود تلمذ نمود، و پس از اتمام دوره متوسطه چند سال در دانشسرای مقدماتی به تدریس اشتغال یافت و ضمن تدریس به ادامه تحصیل در دانشگاه پرداخت و در رشته الهیات از دانشگاه فردوسی مشهد فارغ التحصیل شد، او پس از اقامت در مشهد و اخذ مدرک مدرسی در سال 1349ش به کار تدریس در مراکز تربیت معلم و دانشگاه شهید بهشتی مشهد ادامه داد.

      بزرگ عالم زاده سال ها در دانشکده الهیات در گروه فرهنگ و تمدن اسلامی به تعلیم و تربیت دانشجویان پرداخت. وی از اساتید مرکز ضمن خدمت آستان قدس رضوی بود و چند واحد درسی را داشت. بسیاری از خدام آستان قدس را شاگردان او در همین مرکز هستند. در مناسبت های مذهبی به ویژه در ایام ولادت و شهادت امام رضا (ع) در شبکه های سحر، جام جم، و یک صدا و سیما و همچنین شبکه استان خراسان رضوی برنامه زنده اجراء می کرد.

      عالم زاده همچنین تاریخ نگار آستان قدس رضوی شمرده می شد. او برای نگارش کتاب ارزشمند دانشنامه رضوی زحمات بسیاری کشید و تحقیقات میدانی فراوان انجام داد. وی اخیرا به عنوان چهره ماندگار و محقق نمونه معرفی شده بود و قرار بود در روز ولادت ثامن الحجج علی بن موسی الرضا (ع) از وی تجلیل به عمل آید.

     بزرگ عالم زاده از همان زمان دوران تحصیل علاقه وافری به مطالعه و تحقیق داشت و ساعات فراغت را در کتابخانه پدرش سپری می نمود. عالم زاده از سال ۱۳۶۳ش. از طرف آستان قدس رضوی دعوت به همکاری در امور فرهنگی شد و در آن سال کار تهیه معجم بحار الانوار را با گروهی پنج نفره از پژوهشگران در بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی آغاز نمود، پس از اتمام این طرح؛ هم چنان به کار تحقیق و پژوهش در معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی ادامه داد و تاکنون آثار چندی از وی به چاپ رسیده است.

      استاد بزرگ عالم زاده سرانجام پس از یک بیماری مختصر به علت کهولت سن فوت کرد. پیکرش به وسیله دوستان و همکاران در روز یکشنبه 13 تیر ماه سال 1395 خورشیدی از صحن انقلاب اسلامی حرم مطهر رضوی تشییع و سرانجام در بهشت رضا آرام گرفت. 

     دانشنامه رضوی؛ مشعل فروزان دانش و تقوی (امام محمد باقر)؛ که به توسط پروفسور اقبال جسکانی استاد دانشگاه پاکستان نیز به زبان اردو ترجمه و به چاپ رسیده است؛ گوشه ای از مبارزات شهید مدرس؛ ستاره پرفروغ آسمان کویر (حسین بن موسی الکاظم (ع)؛ به سوی بارگاه نور (همراه با زائران بارگاه رضوی قبله گاه عاشقان معرفی حرم رضوی و اماکن متبرکه؛ حرم رضوی به روایت تاریخ؛ و  نوری منیر در افق کویر؛ از جمله آثار چاپی اوست.

     نگارنده که سال ها با بزرگ عالم زاده حشر و نشر و ارتباط خانوادگی داشته؛ وی را از نظر اخلاقی عالمی نستوه و متین، با وقار، با خلق و خوی نیکو و پسندیده، و از نظر علمی شخصی متتبع دیده است. او هیچ سخنی را بدون دلیل و سند نمی پذیرفت و گفتار دیگران را تنها با ادله و براهین مستند قبول می کرد.

      نماز اول وقت و قرائت قرآن بعد از نماز صبح را هیچ وقت ترک نکرد. هر سال در ماه صفر مراسم روضه حسین بن علی (ع) در منزل داشت. احترام ویژه به مقام شامخ روحانیت داشت و همیشه افسوس می خورد که چرا لباس روحانیتی را که پدرش آیه الله شیخ عبدالحسین عالم زاده بر تن او کرده بود، کنار گذاشت. خدایش بیامرزد.  

مطالب قدیمی تر »
رسول سعیدی زاده
وبلاگ سواد اعظم، با انگیزه پرداختن دقیق و به روز مسائل و زمینه های انساب سادات، رجال، کتاب شناسی، دین پژوهشی و سرانجام موضوعاتی که مرتبط با آستان قدس رضوی (علیه آلاف التحیه و الثناء) می باشد، ایجاد شده است. ------------------------------------------------------- کلمه سواد اعظم ترکیب توصیفی بوده و دارای معانی زیادی است. در اصطلاح سالکان، مرتبه جامعه را گویند که احوال موجودات از او به طریق اجمال معلوم توان کرد. هم چنین به هر شهر بزرگ و پر جمعیت به طور عموم و به شهر مکه معظمه، به طور خصوص «سواد اعظم» اطلاق می شود. چنانچه علمای شیعه و اهل تسنن گفته اند، مقصود از سواد اعظم، حضرت علی(ع) است که زمخشری نیز در ذیل آیه شریفه «و تعیها اذن واعیه» به آن اشاره کرده است. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ وب سایت های دیگر این بنده خدا عبارت است از: «شهر باران» به آدرس اینترنتی: http://shahre-baran.blogfa.com؛ و: Cultural Experiences (تجریبات فرهنگی) به آدرس اینترنتی: http://www.qubbat.blog.com .
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :