دانشنامه حج و حرمین شریفین

«دانشنامه حج و حرمین شریفین» یکی از پروژه‌های مهم پژوهشکده حج و زیارت است که در کنار کلان پروژه «موسوعه رد شبهات» سهم عمده از کارهای پژوهشی پژوهشکده را به خود معطوف کرده است. تعدادی از مدخل های این دانشنامه به بعثه مشهد مقدس و پژوهشگران توانمند بنیاد پژوهش های اسلامی واگذار شد که در حالا آماده سازی و اتمام است.

طرح اولیه این دانشنامه در سال 1387ش. با عنایت خاص و اهتمام پیگیرانه حجت الاسلام والمسلمین قاضی عسکر  نماینده مقام معظم رهبری در امور حج و زیارت، آماده و تصویب شد و از آن زمان تاکنون پژوهشگران و نویسندگان و متخصصّانی فراوان در رشته‌های مختلف علوم انسانی و دینی، مجدّانه کار تألیف مقالات دانشنامه را بر عهده دارند. با تلاش مدیریت دانشنامه و پیگیری های نماینده محترم ولی فقیه در امور حج و زیارت، نیز تأکید مدیریت پژوهشکده حج و زیارت و همکاری بخش های پژوهشی و اجرایی پژوهشکده سرانجام پنج جلد نخستِ این اثر فاخر در تابستان 1392ش. تدوین و به زیور طبع آراسته گردید و در روز 20 شهریور 1392ش. همزمان با هفته حج در حضور رهبر معظم انقلاب رونمایی شد. 

در بخشی از مقدمه جلد اول این کتاب آمده است:

حج و حرمین با بسیاری از علوم دینی و انسانی گره خورده‌اند و ابعاد گوناگون آن‌ها در فقه، کلام، تفسیر، حدیث، تاریخ، جغرافیا، هیئت و جامعه‌شناسی کاویده می‌شوند.

حوزه مطالعات و پژوهش‌های حجْ‌محور، گسترة شگفتی دارد؛ در این حوزه گسترده و مبارک، شماری از محورها، اهمیت بیشتری دارند؛ از جمله مکه و مدینه‌پژوهی، تبیین فقهی و اجتهادی مناسک، تشریح آداب و اسرار حج و سفرنامه‌نویسی. در محور مناسک‌پژوهی، هر یک از مذاهب بزرگ اسلامی، آثاری گرانقدر پدید آورده‌اند؛ همچنین در حوزة مطالعات تاریخی و جغرافیایی، دور از واقع نیست اگر بگوییم هیچ شهری به‌اندازة مکه و مدینه در کانون توجه تاریخنگاران و جغرافیدانان نبوده است. هیچ رخداد یا مکانی در این دو شهر مقدس، از نظر پژوهشگران مسلمان پنهان نمانده است. حتی تحولات سیاسی معاصر در جهان اسلام، آن‌گاه که به مکه و مدینه پیوند می‌خورند، اهمیتی ویژه می‌یابند. در سده‌های پیشین نیز آثار فراوانی «اخبار مکه» یا «اخبار مدینه» را پژوهیده‌اند.

سفرنامه‌ها نیز فصلی درخشان در گستره مطالعات حج‌پژوهی‌اند. بسا اطلاعاتی نادر و نایاب و دانستنی‌هایی ارجمند و ارزشمند از اوضاع سرزمین‌های اسلامی که از افق سفرنامه‌های حج برآمده‌اند و در جایی دیگر، طلوعی ندارند. پاره‌ای از این آثار، چنان ارزشمند و گرانمایه‌اند که کمتر محصول فرهنگی دیگری را می‌توان با آن‌ها سنجید، زیرا عینی‌‌ترین اطلاعات تجربی را به مخاطبان خود ارزانی می‌دارند و با دقتی در خور تحسین، تصویرهایی که از رخدادها و اشیا و جای‌ها برگرفته‌اند، می‌نمایانند.

/ 0 نظر / 46 بازدید