حجه الاسلام والمسلمین سیدموسی حجتی

     وی در باره شرح احوال خود گوید: «من در میرمحله شفت متولد شدم، تاریخ دقیق تولد من با آنچه در شناسنامه من ذکر شده است درست نیست و بلکه تاریخ اختلاف است. اما زادگاهم میرمحله شفت که اغلب ساکنان آن هم سادات محترم هستند. از آبرومندترین و معروفترین محلات شفت است. زیرا این محله زادگاه عالم بزرگ و مرجع سترگ حضرت آیت الله حاج سیدمحمدباقر شفتی معروف به حجت الاسلام می باشد. پدر بزرگوار سید محمدباقر، آقایی بود به نام سید محمدنقی که از سادات و عالمان وارسته که اول در روستای چرزه که در فاصله ۷۰ کیلومتری شفت واقع شده است ساکن بود. آن گاه به شفت مهاجرت کرد و به میرمحله شفت آمد و در اینجا ساکن گردید. در همین محله بود که فرزند برومندش سید محمدباقر شفتی متولد گردید. از آنجایی که پدران ما از تیره و طایفه و از اعقاب و وابستگان سید محمد شفتی هستند، و چون سید شفتی در میان علما و مردم ملقب به حجت الاسلام بود؛ لذا نام فامیلی ما را از همان لقب سید بزرگوار گرفته و نام «حجتی» را بر ما نهادند.

    پدرم سیدتقی بود که در میرمحله شفت و در میان مردم معروف به میرآقا بود. او مردی متدین، مذهبی، خوشنام، ذی نفوذ بود که از طریق کسب و کشاورزی امرار معاش می کرد. وی در میان مردم منطقه محبوبیت داشت و مورد علاقه و احترام آنان بود. هم چنین او بسیار به خاندان عصمت و طهارت (ع) عشق می ورزید و به همین خاطر در طول سال در منزلش مجالس عزاداری و روضه خوانی برقرار بود. پدرم از تمکن مالی خوبی برخوردار بود و از خورده مالکان محل به شمار می رفت. منزل وی همواره مأمن و پناهگاه محرومان و ستمدیدگان بود و اگر فردی مورد خشم و غضب حاکمان و اربابان منطقه قرار می گرفت به منزل پدرم پناهنده و در آنجا بست می نشست و کسی هم جرأت تعدی به او را هم نداشت. پدرم در نزد حاکمان منطقه دارای اعتبار و موقعیت خاصی بود. همواره کلامش شفاعت و وساطت وی در حق رعایای ستمدیده مقبول و پذیرفته بود. همچنین نیز در جشن های عروسی که غالباً همراه با ساز و آواز و دهل همراه بود؛ در حین عبور کاروان عروسی در مقابل منزل مان وقتی به نزدیکی های منزل پدرم می رسیدند مطربان به احترام پدرم از نواختن اجتناب می کردند و ساز و آواز را خاموش می ساختند».

    سیدموسی حجتی بعد از گذراندن دوران طفولیت در زادگاهش و فراگرفتن خواندن و نوشتن و آموزش قرآن، دروس جدید را تا مقطع چهارم ابتدایی در همان محل به خوبی فراگرفت و از آنجایی که امکان تحصیل بیشتر در زادگاهش فراهم نبود. برای ادامه تحصیل به شهرستان رشت مهاجرت کرد. آنگاه به زادگاهش برگشت و در امور کشاورزی به پدرش مساعدت می کرد. تا آن که در سال ۱۳۲۳ش. به اصرار یکی از دوستان پدرش به نام آقا شیخ مرتضی طاهری جهت تحصیل علوم الهی وارد حوزه علمیه قم گردید.

    او درباره چگونگی طلبه شدن خود می گوید: «یک آقا شیخ مرتضی طاهری بود که از دوستان پدرم بود که بعدها نامش را به آقا شیخ مرتضی اشرفی تغییر دادند. این روحانی والامقام اهل شفت بود، ولی در قم سکونت داشت و هر ساله که به گیلان و شفت می آمد به منزل پدرم می آمد و به ایشان اصرار می کرد که آقا سیدموسی را بفرست درس بخواند و طلبه بشود. این گذشت… تا اینکه یک سالی بنده به اتفاق خانواده برای زیارت حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام به مشهد مشرف شدیم. بعد جهت زیارت حضرت معصومه علیه السلام به قم رفتیم و به منزل آقا شیخ مرتضی وارد شدیم. آنجا باز هم آقا شیخ مرتضی اصرار کرد و پدرم پذیرفت که من طلبه بشوم و لذا مرا به آقا شیخ مرتضی تحویل داد و خودش به گیلان مراجعت کرد. من از ابتدای طلبگی و از مقدمات تا خارج در قم بودم. اکثر اساتید دوره مقدمات من اصفهانی بودند و آن طوری که حافظه ام یاری می کند اساتید دوره مقدمات من این آقایان بودند: جامع المقدمات را در نزد آقا شیخ مرتضی اشرفی خواندم. مقداری از سیوطی در نزد آیت الله حاج شیخ عباس ایزدی نجف آبادی که بعد از انقلاب امام جمعه نجف آباد بود، خواندم؛ مابقی را نزد آیت الله حاج شیخ ابراهیم امینی نجف آبادی خواندم؛ مغنی و مطول را نزد آقا سیدابوالقاسم نجف آبادی فرا گرفتم و حاشیه ملاعبدالله را نزد آقا شیخ محمد حسین قائینی به اتمام رسانیده و با موفقیت وارد درس سطح شدم».

   سیدموسی حجتی بعد از فراگیری دوره مقدمات جهت تکمیل معلومات خویش، دوره سطح را در نزد اساتید نامدار و بلند آوازه حوزه علمیه مبارکه قم به اتمام رسانید و همزمان با تحصیل به تدریس آموخته هایش همت گماشت. اسامی اساتید دوره سطح که حجتی در مکتب علمی آنان پرورش و تربیت یافت، عبارتند از آیات: حاج شیخ محمد لاکانی رشتی(متوفی ۱۴۲۱ق.)؛ شهید محراب حاج شیخ محمد صدوقی یزدی (متوفی ۱3۶۰ش.)؛ حاج شیخ محمد فکور یزدی (متوفی ۱۳۹۴ق.)؛ حاج شیخ محمد مجاهدی تبریزی (متوفی ۱۳۷۹ق.)؛ حاج شیخ عبدالحسین فقیهی رشتی (متوفی ۱۴۰۹ق.)، حاج شیخ محمدباقر سلطانی طباطبایی (متوفی ۱۴۱۸ق.).

   سیدموسی حجتی در دوره خارج حوزوی، از خرمن دانش اساتید نامدار دیگری از جمله آیات عظام سیدمحمدتقی خوانساری (متوفای ۱۳۷۱ق.)؛ سیدحسین طباطبایی (متوفای ۱۳۸۰ق.)؛ سیدمرتضی لنگرودی (متوفای ۱۳۸۳ق.)؛ شیخ عباسعلی شاهرودی (متوفای ۱۳۸۳ق.)؛ حضرت امام خمینی (متوفای ۱۴۰۹ق.)؛ سیدمحمدرضا موسوی گلپایگانی (متوفای ۱۴۱۵ق.)؛ سیدمحمد کاظم شریعتمداری تبریزی (متوفای ۱۴۰۶ق.)؛ سیدشهاب الدین مرعشی نجفی (متوفای ۱۴۱۱ق.) خوشه های فراوان چید.

   سیدموسی حجتی در سال ۱۳۴۱ش. به دعوت حضرت آیت الله حاج سیدمحمود ضیابری (1307ق- ۱۳۶۲ش.) به گیلان مراجعت و تا پایان عمر خود به تدریس، اقامه نماز، سایر خدمات فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و وظایف دینی پرداخت. اقامه نماز جماعت در مسجد «سوخته تکیه» واقع در خیابان شهید مطهری؛ تخریب و بازسازی و توسعه مسجد سوخته تکیه در دو طبقه با همه امکانات؛  برگزاری مجالس عزاداری در ماه های محرم و صفر و ایام فاطمیه دهه اول و دوم همراه با اطعام؛ احداث پایگاه بسیج و تجهیز آن به امکانات گوناگون؛ حل و فصل مشکلات مردمی و رفع گرفتاری های آنان، از جمله کارهای اوست.

    سیدموسی حجتی شفتی بعد از ترور حجت الاسلام و المسلمین احسان بخش در ۲۱ فرودین سال ۱۳۶۱ش. توسط منافقین، از سوی امام خمینی به عنوان امام جمعه موقت رشت انتخاب گردید و به مدت ۲۰ سال به عنوان امام جمعه موقت ضمن اقامه نماز جمعه مشغول خدمات فراوانی گردید. وی در اقامه نماز جمعه به عنوان امام جمعه موقت اهتمام ویژه داشت.

    سیدموسی حجتی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس شورای مدیریت حوزه علمیه قم از سوی آن شورا به مدیرت همه حوزه های علمیه گیلان منصوب شد. وی در این سمت تا پایان عمرش باقی ماند و خدمات ارزنده ای را به طلاب و مدارس علوم دینی ارایه نمود. حجتی علاوه بر نمایندگی بیش از ده نفر از مراجع عالیقدر تقلید در گیلان، نماینده تام الاختیار حاج آقا احسان بخش در امور مدارس دینی گیلان به شمار می رفت. وی از سوی دیگر مورد اعتماد و وثوق و امین مردم بود و موفق شد در این سمت خدمات فراوانی را به طالبان علوم الهی ارایه نماید که رسیدگی به امور درسی، رفاهی و معیشتی طلاب حوزه های علمیه شهرستان های رشت، فومن، طالش، بندر انزلی، صومعه سرا، آستانه اشرفیه، لاهیجان، لنگرود، رودسر؛ مرمت مدارس علوم دینی گیلان؛ تامین مایحتاج طلاب و مدارس همانند لوازم خوراکی، پوشاک؛ کمک های مادی و معنوی به طلاب خصوصاً به طلاب ممتاز و درس خوان از آن جمله است.

    وی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی از سوی جامعه روحانیت شهرستان رشت به ریاست آن انتخاب گردید و تا پایان حیاتش ضمن رسیدگی به امور روحانیون و مشورت با آنها در حل معضلات و مشکلات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی شهرستان و حل مشکلات مساجد ساعی و کوشا بود و فعالیت های چشمگیری را انجام داد.

    بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، کلنگ احداث مدرسه نایب الصدر در سوم شعبان سال ۱۳۶۰ش. توسط آقای احسان بخش به زمین زده شد. این مدرسه در ۳ طبقه و دارای حجرات و امکانات رفاهی توسط سیدموسی حجتی با کمک آقای احسان بخش احداث گردید وی در این مدرسه به تدریس سطوح مختلف علوم دینی اشتغال داشت و موفق گردید شاگردان فاضل و خوبی تربیت نماید. مرمت مدارس دینی حاج سمیع، صالح آباد، مستوفی رشت. مدرسه حاج سمیع که از مدارس قدیمی رشت بود و در زمان رژیم سابق تبدیل به مدرسه دخترانه شاهدخت گردید، آن را از آموزش و پرورش باز پس گرفت و با مرمت مبدل به حوزه علمیه خواهران نمود.

    سیدموسی حجتی بسیار تمایل داشت با فراهم ساختن زمینی مناسب و سنددار شهرک مسکونی به سبک مجتمع مسکونی مدینه العلم قم جهت طلاب علوم دینی بسازد و در این باره اقدامات موثری انجام داد، اما عمرش کفاف نداد و این آرزوی دیرینه اش عملی نشد. تاسیس مساجد فراوان همانند مسجد جامع شفت، مسجد میرمحله شفت، مسجد قریه عثماوندان، مسجد محمود آباد خمام، مسجد ذوالپیران، مسجد حاجی آباد شهر رشت، و تعمیر و مرمت ده ها مسجد دیگر؛ احداث راه های روستایی، آسفالت و شن ریزی از جمله احداث جاده روستای پشت سرابه- روستای نهزم در شفت، احداث جاده محله بابا حسن به خمام و میرمحله شفت؛ و رسیدگی و کمک به محرومان، ایتام در نقاط مختلف شهرستان رشت؛ حفر بیش از ۴۰ مورد چاه آب آشامیدنی در زمانی که آب لوله کشی نبود در شفت، پیربازار، خمام؛ و احداث خانه های مسکونی برای فقرا و محرومان از آثار اجتماعی اوست.

    سیدموسی حجتی در زمانی که در قم مشغول تحصیل بود در جریان تظاهرات طلاب قم به هنگام آوردن جنازه رضا خان فعالیت داشت و نیز با مرحوم نواب صفوی رفت و آمد داشت و با آنان همکاری می کرد. وی از ابتدا نهضت مقدس اسلامی به رهبری امام خمینی در سال ۱۳۴۲ ش. تا پیروزی انقلاب اسلامی در عرصه های مختلف نقش فعال و سازنده ای داشت. وی در زمان طاغوت هیچ گاه به استقبال و یا دیدار شاه و وزیران و درباریان نرفت و هنگام ورود آنان به استان به مسافرت می رفت و بدین وسیله ناخشنودی خویش را نسبت به عملکرد نادرست رژیم پهلوی نشان می داد. در سال 1357ش. مسجد ایشان به عنوان اولین مکان و محل مخالفت با طاغوت گردید. وی با دعوت از سخنرانان انقلابی و طرفدار امام عملاً مبارزه علنی را با رژیم شاه را کلید زد. این مسجد پایگاه انقلابیون و جوانان مبارز بود و مردم از سراسر استان جهت استماع سخنان روحانیون انقلابی به این مسجد هجوم می آوردند. توقف جمعیت و ماشین از میدان صیقلان تا اول خیابان حاجی آباد که تقریباً مسیر طولانی است را احاطه می کردند. مردم رشت همواره بعد از استماع سخنرانی سخنرانان انقلابی تظاهرات خویش را از مسجد حجتی آغاز می کردند و به سایر نقاط شهر می رفتند همچنین حجتی در حمایت از امام به همراه گروهی از روحانیون گیلان به تهران آمدند و در جمع سایر روحانیون در دانشگاه تهران متحصن شدند. وی در مراسم استقبال از حضرت امام در فرودگاه تهران حضور داشت. امضای او در پای برخی از اعلامیه ها و بیانیه ها به همراه روحانیت رشت در جهت دفاع از آرمان مقدس امام راحل در کتاب خاطرات صادق آمده است.

    سیدموسی حجتی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در عرصه های مختلفی حضوری جدی و فعال داشت، مقابله با گروهک های ضد انقلاب خصوصاً نقش ایشان به همراه برخی از روحانیون استان در جهت آزادسازی دانشگاه از چنگ منافقین هیچ گاه از یادها و خاطره ها نخواهد رفت. وی در برقراری امنیت، آرامش به استان گیلان به ویژه شهرستان رشت و کمک به مردم محروم اهتمام فراوانی داشت. حجتی در طول دوران جنگ تحمیلی بارها به جبهه ها رفت و نیز در جمع آوری کمک های مالی و ارسال آن به جبهه ها و پشتیبانی از رزمندگان اسلام همراه و دوشادوش آقای احسان بخش اقدام نمود.

     حجتی به نماز بسیار اهمیت می داد و مقید بود که نماز را در اول وقت و به جماعت بخواند. حتی در مسافرت ها هم به این سیره حسنه عمل می کرد. به اهل علم احترام می گزارد و از خدمت به آنها دریغ نمی ورزید. مهمان نواز و مهمان دوست بود. روزی نبود که در منزل و در سر سفره اش مهمانی حضور نداشته باشد. او گاهی اوقات روزه دار بود ولی با همان حال از مهمانان شخصاً پذیرایی می کرد. با خانواده، فرزندان، نوادگان برخوردی گرم و صمیمانه داشت و احترام فوق العاده ای برای همسرش قائل بود. در کارهای منزل به همسرش کمک می کرد. از امر و نهی به صورت مستقیم پرهیز داشت. با همگان خصوصاً به زیردستان بسیار مهربان و خوش اخلاق بود. به صله ارحام و عیادت از مریض بسیار بها می داد. جهت انجام فرائض و هدایت بچه ها جوایزی را در نظر می گرفت. به ماه رجب و اعمال آن بسیار مقید بود و حتی دیگران را تشویق به انجام اعمال این ماه می کرد. نماز اول هر ماه را می خواند و عشق و علاقه زایدالوصفی به زیارت امام رضا علیه السلام نشان می داد. در تمام اعیاد سال درب منزلش به روی همگان باز بود و به همه فرزندان، نوادگان و مردم عیدی می داد. اسکناس نو و تازه را از مدتها قبل تهیه و آن را به عنوان عیدی به مردم می داد. بسیار متواضع بود. برای طلبه ها همانند پدری دلسوز و در کمال سادگی با آنها حشر و نشر داشت. اگر طلبه ای مریض می شد به عیادش می رفت. در ایام جنگ به دیدار خانواده های رزمندگان اسلام رفته و در حل مشکلات آنان بسیار ساعی و کوشا بود. یکی از افتخارات او این است که بر پیکر تمام شهدا نماز خواند مگر آنکه وی در استان حضور نداشت. و حتی پیکر شهدا را به دورترین نقاط استان بدرقه می کرد. اهل نماز شب بود. کمتر عصبانی می شد. در ماه رمضان مقید بود و همراه با مردم یک وعده نماز قضا شبانه روزی در دو وقت صبح ها و شب ها به جماعت بخواند. در شب های قدر نماز قضا شش شبانه روز را می خواند.

     انس و علاقه فراوانی به قرائت ادعیه داشت. خصوصاً در عصر جمعه مقید بود آداب عصر همانند تلاوت یک صد مرتبه سوره قدر، استغفار و… را انجام بدهد. غسل جمعه را حتی در آخرین جمعه عمرش از وی ترک نشد. مقید به قرائت زیارت عاشورا، دعای صباح، دعای عهد و… بود. ختم قرآن، ختم صلوات و سایر اذکار و برگزاری مجالس روضه خوانی و هدیه آن به اموات خصوصاً والدینش از جمله خصوصیات همیشگی وی بود. حجتی همیشه با ظاهری آراسته و لباس نظیف در جامعه حاضر می شد و نیز در تهیه جهیزیه دختران، خرج تحصیلات دانشجویان مستضعف، تقبل هزینه های درمانی بیماران، دستی گشاده و همتی والا داشت.

    حج حجتی، درباره فضیلت فریضه حج در ۲۲۴ صفحه، که توسط انتشارات سیمای آفتاب سال ۱۳۸۵ش. به زیور طبع آراسته شده است؛ شفابخش معنوی، مجموعه ای از دعاها، سوره ها، نمازها و زیارت ها و اذکار گوناگون از ائمه معصومین علیه السلام در ۱۷۳ صفحه؛ و کتاب نماز که آماده چاپ است، از آثار اوست؛

     حجت الاسلام و المسلمین حجتی شفتی سرانجام در تاریخ ۹/۸/۱۳۸۸ شمسی در رشت دارفانی را وداع گفت. پیکرش در رشت با شکوه خاصی تشییع گردید و بعد از اقامه نماز توسط حضرت آیت الله حاج سیدمجتبی رودباری، به قم منتقل و بعد از طواف حرم مطهر حضرت معصومه علیه السلام در قبرستان شیخان به خاک سپرده شد. بعد از ارتحال وی یک روز در استان گیلان عزای عمومی اعلام شد و مجالس بزرگداشت فراوانی در تجلیل از ایشان برگزار گردید.

     حجت الاسلام والمسلمین حاج سید عیسی حجتی شفتی از روحانیون فاضل که سالیان متمادی از دروس خارج فقه و اصول آیات عظام میرزا جواد تبریزی و وحید خراسانی بهره برده است، سید محمدباقر حجتی شفتی و سید محمدتقی حجتی از فرزندان پسر او هستند.

 

منابع:

احسان بخش، صادق، دانشوران و دولتمران، گیل و دیلم، ص۳۴۱، ۳۵۳؛   ماهنامه پادنگ، سال هشتم، ش ۸۵، آبان ۱۳۹۰، ص ۱۱-۱۷، ادهم نژاد، محمدتقی،  «زندگینامه آیت الله سید موسی حجتی شفتی»، رنگ ایمان، http://www.rangeiman.ir، 16 تیر 1393. سعیدی زاده، رسول، اطلاعات شخصی.

 

/ 1 نظر / 54 بازدید